Geschiedenis

Aan het einde van de 19e eeuw ontstaan er in de Zaanstreek een aantal toneelverenigingen. Ze komen voort uit de iets eerder ontstane leesgezelschappen. Zo zijn er Vondel in Zaandam, Tollens in Oostzaan, Bogaers in Koog aan de Zaan, Feith in Westzaan en Orion in Wormerveer. Ze betreden de planken van “Suisse”, “De Zwaan”, “De Prins” en “De Manege”. Al deze verenigingen komen duidelijk voort uit de gegoede burgerij.

Willem Doets richt in 1909 Rhetorica op. Er opereren in Zaandam op dat moment tenminste 5 andere verenigingen: Vondel, Amacitia, Hierna Beter, Advendo en Eensgezindheid. Alle verenigingen hebben een “klasse” en een eigen toneelthuis. Rhetorica zou omschreven kunnen worden als club van de betere middenstand. Tot de jaren 20 was Rhetorica niet meer dan een harde kern van mensen die onderling bepaalden welk stuk er dat jaar op de planken zou verschijnen.

In de jaren 20 (na een bijna breuk) komt er een bestuur, met leden en donateurs.

Rhetorica krijgt langzaamaan het gezicht dat het nu heeft: een goede club waar je, als het om toneel gaat, iets van mag verwachten. Na regisseur Piet Schagen is het vooral Ko van Dijk Sr. die de basis legt voor kwaliteitsbewust werken.

In de ontwikkeling van Rhetorica is het optreden van bepaalde families altijd heel belangrijk geweest. De Doetsen, de Schagens, de Houwertjes’, de Jongewaards, de Kokken, de Buijs’sen, de Leguijten en de Plooijers. In hun huizen gonsde (en gonst) het nog steeds van Rhetorica. En daarom is de club, na 100 jaar, nog steeds springlevend.

Wat hebben we gespeeld